22 Nisan: 'En yüksek makam Büyük Millet Meclisi olacak'

TBMM'nin kuruluşunun 100. Yılında tarihten kesitleri aktarmaya devam ediyoruz.

İşte 22 Nisan'da olanlar:

- Mustafa Kemal yayımladığı bildiride, yarından başlayarak bütün milletin emir alacağı en yüksek makamın Büyük Millet Meclisi olacağını açıkladı.

- İç isyanlar nedeniyle Ankara zor günler yaşıyor. 24. Tümen Komutanı Yarbay Mahmut Bey, isyancılar tarafından Hendek köprüsünde öldürüldü. Hendek'te durum karıştı. Tümen tamamen dağıldı, silahlar isyancıların eline geçti. Afyon'da Karakeçili Arif Bey komutasındaki kuvvetlere Beypazarı'ndaki isyanı bastırmak üzere hemen yola çıkması emredildi. * Nallıhan da isyancılar tarafından işgal edildi.

- Ali Fuat Paşa, Bursa'dan Temsil Kurulu'na ve 15. Kolordu'ya gönderdiği yazıda, İngilizlerin Ruslarla bir anlaşma yapma ihtimalinden söz ederek Ruslarla bir an önce ilişki kurulmasını istedi. Karabekir'in 23'te cevabı: Bolşeviklerle anlaşmak için gereken yapılmıştır. Bolşeviklerin İngilizlerle anlaşmasına imkan yoktur.

- Karabekir, Ermeniler üzerine yapılacak hareket için birliklere sınıra yaklaşmalan emrini verdi.

- San Remo Konferansı'nda Bogos Nubar Paşa'nın da katılmasıyla, Erzurum'un Ermenilere verilmesi konusu tartışıldı. L. George, Erzurum'da çok az Ermeninin bulunduğunu, Mustafa Kemal'i kovmak için pek büyük bir orduya ihtiyaç olduğunu söyledi. Fransız Berthelot, Batum'daki İngilizlerin Mustafa Kemal ile Bolşeviklerin entrikalarına engel olduklarını söyledi. Fransız temsilci, Mustafa Kemal ve kuvvetlerinin rüşvet verilerek kandırılabileceğini söyledi.

- Yüksek Komiser Vekili Webb, tutuklanacak kişilerle ilgili Damat Ferit'ten aldığı listeyi General Milne'e bildirdi. Damat Ferit'in, bunların İtilaf Devletleri tarafından tutuklanması ve Malta'ya götürülmesi görüşünde olduğunu, ancak tutuklamalann Osmanlı makamları tarafından yapılmasının daha iyi olacağını anlattı. Listede bulunanların bazıları: Mustafa Kemal, Ali Fuat, Abdülkerim, Nihat, Kazım Karabekir, Ahmet İzzet, İsmail Fazıl Paşalar, Hasan Rıza, Galip, Cafer Tayyar, Behiç, M. Selahattin, Ömer Müfit, Kazım, İsmet, Salih, Ahmet Rıza Beyler ...

- Yaklaşık 13 aydır tutuklu olan Ziya Gökalp'in Malta'dan İstanbul'daki eşi Vecihe Hanım'a mektubu: "Ben ilk günden beri şetaretimi kaybetmedim. Dünya bu halde kalmaz. İstikbal iyi olacak; çünkü daima ileri giden iki şey var. Biri ilim, öteki mefkure ... Bunlar insaniyetin iki kanadıdır. İnsanlık bazen düşer, fakat bu kanatlarla yeniden yükselebilir."

- Webb'den Curzon'a: Anadolu'daki İtalyan İrtibat Subayı Vitelli'nin raporu: Türkiye'de önem verilecek tek parti, Mustafa Kemal'in partisidir. Bu parti, millet tarafından destekleniyor. Uyanan milli bilincin boğulabileceğini sanmak büyük yanılgıdır. Onu ihmal etmek, çok ciddi sonuçlara yol açabilir.

İradei Milliye: Fetva-yı Şerife sureti (Rıfat ve diğer imzalarla). -Kollarımız bağlı esir miyiz?

Peyamı Sabah'ta Ali Kemal: Bilmem halimiz neye varacak. Kuvayı Milliye'nin zırtapozlukları felaketi azalttı mı, artırdı mı?

Sebilürreşat: İslam aleminin uyanışı. -Afgan Emiri'nin İngiltere'ye ciddi nasihatleri. -Hindistan'da istiklal uğraşıları.

The New York Times: İtilaf Devletleri, anlaşmayı onaylatmak için zor kullanmaya hazır. Mustafa Kemal'e karşı nasıl davranması gerektiğini Sultan'a öğretiyorlar.

Hazırlayan: Kurtuluş Özgür Yıldız